Home    Erfgoed    Op pad met Jan Ulijn    Bakenbomen, hoe lang nog?

Bakenbomen, hoe lang nog?

Langs de Maas, tussen ’s-Hertogenbosch en Venlo, staan prachtige bomen, populieren, in de volksmond beter bekend als bakenbomen. Deze bakenbomen behoren tot de soort ‘zwarte populier’. Zij kunnen tegen droogte en nat, zij kunnen dus zowel op de wal als in het water groeien. Het is een uitstervend ras, maar kunnen door vermenigvuldiging gered worden. Het woord bakenboom bestaat eigenlijk niet, maar de bedoeling ervan wordt veelal begrepen.

Toen de Maas in de dertiger jaren gekanaliseerd werd zijn deze bakenbomen vlak langs de rivier geplant. Bomen, die schippers ooit bij hoog water duidelijk moesten maken, en soms nog, waar de rivier ophield. Zij moesten het scheepvaartverkeer tijdens periodes van hoog water binnen de vaargeul houden. Door de Beerse Maas gebeurde dat in die tijd ieder jaar.
De Maas is de enige rivier in Nederland die door bakenbomen wordt begeleid en het zou jammer zijn als ze zouden verdwijnen omdat zij hoge cultuur historische waarde hebben. Het zijn levende monumenten die bij het landschap horen.

De bakenbomen werden destijds om de 100 meter in de vorm van ‘laanbeplanting’aan beide zijden van de Maas geplant; zodoende zorgde de populieren voor een duidelijke herkenbaarheid in het landschap en zijn ze beeldbepalend. Ook deze laanbeplanting is cultuurhistorisch waardevol. Bakenbomen dienen bovendien als oriëntatiepunt voor vleermuizen.

Rijkswaterstaat, de beheerder van de bomen, hanteert het zogenaamde ‘uitsterfbeleid’, waarbij er geen actief behoud en onderhoud aan de bomen plaatsvindt.
Veel gemeenten langs de Maas, aan beide zijden, hebben tegen dit zogenaamde ‘uitsterfbeleid’ geprotesteerd en pleitten voor het behoud van deze bakenbomen. Bij het ontwikkelen van natuurvriendelijke oevers en rivierverruiming zouden de bakenbomen als landschapbeschermers behouden kunnen blijven en bij sterfte kunnen worden vervangen.
Dat Rijkswaterstaat deze problematiek serieus nam blijkt uit het feit dat in mei 2007 verschillende informatieavonden voor de burgerij georganiseerd werden.
De uitkomst van dit gemeentelijk protest en de inbreng van de burgers bij de informatieavonden was dat Rijkswaterstaat, waar mogelijk, de bomen laat staan. Jammer dat er zo gaten worden geslagen in deze ‘laanstructuur’.

Bakenbomen zijn voor dit stuk Maas zo beeldbepalend dat het jammer zou zijn als ze zouden verdwijnen ten gunste van moderne navigatiesystemen zoals radar en gps

Bron: Jan Ulijn 2008