Home    Erfgoed    Op pad met Jan Ulijn    Is het een carillon of een klokkenspel?

Is het een carillon of een klokkenspel?

Als men door Oss wandelt en geniet van de vele nog aanwezige kleine monumentjes hoort men, zeker ieder half uur, wel ergens een klokkenmelodie die aangeeft dat er een heel of half uur op komst is. Oss heeft drie van deze muziekinstrumenten, in de volksmond carillons genoemd. In de zestiende eeuw ontstonden deze carillons in de Lage Landen.
De klanken horen eigenlijk helemaal bij het Brabantse gevoel ook al denken daar mensen, die menen dat de klokken te vroeg geluid worden, wel eens anders over.
Nederland telt samen met de Verenigde Staten het grootste aantal carillons ter wereld  namelijk elk 200. Ter illustratie, België heeft er 85.

Wat is ’n carillon en wat ’n klokkenspel? De uitleg is vrij simpel. Als men met 23 of meer klokken een melodie speelt spreekt men van een carillon. Haalt men dit aantal niet dan is het een klokkenspel.

Grote carillons in de buurt zijn te vinden in Cuijk waar in de toren van de Martinuskerk 51 klokken hangen die allen door het carillon gebruikt kunnen worden. Ook in de toren van de Sint Jan in den Bosch hangen 69 klokken waarvan er 57 door het carillon bespeeld kunnen worden. Wat is er in Oss te vinden?

  • Raadhuistoren

  • Museum Jan Cunen
    Toen in 1921 villa Johanna, het huidige Jan Cunenmuseum, door de gemeente als gemeentehuis werd betrokken en het oude gemeentehuis op d’n Heuvel werd  afgebroken, stond de toenmalige commissaris van de Koningin, Arthur, Eduard, Joseph baron van Voorst tot Voorst, er op dat aan- en in het aanwezige torentje een ‘klok met carillon’ gerealiseerd zou worden. Het ‘carillon’ was maar een beperkt aantal klokken groot zodat hier sprake is van een ‘klokkenspel’ dat ieder half uur haar slag mechanisch  “speelt”. De totale kosten bedroegen toen 3000 gulden. Villa Johanna fungeerde als gemeentehuis van 1921 tot 1974.

  • Grote Kerk
    In 1999 bestond Oss 600 jaar. Bij dit bestaan werden 15 klokken aan de Osse gemeenschap geschonken door de toenmalige bouwvereniging Sint Willibrordus, thans Brabant Wonen.
    Samen met drie van de vier al aanwezige luidklokken vormen zij het klokkenspel  (18 klokken). Jesus, de vierde luidklok, doet niet mee.
    Het klokkenspel is gegoten door de Koninklijke Klokkengieterij Petit en Fritsen b.v. te Aarle Rixtel.
    Op maandag 13 september 1999 werden de klokken door pastoor Smits ingezegend en op 14 oktober 1999, de verjaardag van Oss, officieel in gebruik genomen.
    Dit klokkenspel is computergestuurd, maar leent zich ook voor bespeling door een beiaardier.

Bron: Jan Ulijn 2008