Home    Erfgoed    Op pad met Jan Ulijn    Spoorpaden

Spoorpaden

Niets is in onze taal zo verwarrend als de wegen die de Nederlandse treinen gebruiken om ons (liefst op tijd) van de ene naar de andere plek te vervoeren. In Nederland spreekt men over spoorpaden, spoorlijnen, spoorwegen en spoorbanen; om nog maar te zwijgen over de termen 'd’n overweg' of  'de lijn'; termen die synoniem zijn aan het spoor. Onze zuiderburen doen veel gemakkelijker en spreken van  'd’n ijzeren weg', net als de Fransen (chemin de fer). We beperken ons tot de spoorweg, afgeleid van “sporen in de weg”.


Van oudsher ontstonden daar sporen door karren die twee harde sporen in de weg achterlieten. Hetzelfde als de spoorweg waarvan de ijzeren spoorstaven sporen in deze weg zijn. De eerste spoorweg die in ons land gebouwd werd exploiteerde de Hollandsche IJzeren Spoorweg Maatschappij, hetgeen duidelijk was.


Langs deze ijzeren wegen liepen kleine paadjes die in het verleden werden gebruikt om 'het spoor te schouwen'. Tegenwoordig, met de automatisering, is alles digitaal beveiligd.
Andere paden, die langs de spoorweg ontstonden, waren de spoorpaden, hoofdzakelijk gebruikt door wandelaars en fietsers. Ze waren meestal de kortste weg tussen twee plaatsen.


Cultuur historisch hebben deze paadjes niet zoveel waarde maar vooral bij ouderen komt veel emotionele historie naar boven. Hoeveel werknemers van toen fietsten niet 'langs ’t spoor', met ’n trummelke brood' en ’n tùtje drinken', naar de toenmalige fabrieken (Hartog Zwanenberg en Organon) om daar een werkplek te vinden waar zij tegen een karig loon lang en hard moesten werken.
Ook veel leerlingen die vanuit de dorpen in Oss het vervolgonderwijs volgden maakten gebruik van deze spoorpaden. Zeker de leerlingen die op de ambachtsschool aan de Spoorlaan zaten; klaargestoomd om later liefst niet meer met dat 'trummelke' en 'tùtje' hun brood te verdienen.
Veel van deze 'nostalgie' is verdwenen maar 'de pèdjes' langs ’t spoor zijn er nog steeds.
Enkele van deze spoorpaden bestaan nog in onze regio:

  • Geffen
    In Geffen, tussen de straten de Elst en de Broekstraat, loopt ten noorden van de spoorweg nog zo’n spoorpad. Het heeft hier altijd gelegen en was en is zo’n typisch verbindingspaadje tussen twee straten. De toegang tot het toenmalige station lag zuidelijk van de spoorweg maar het pad er naar toe liep dood. Dit spoorpad ligt relatief hoog zodat het, bij hoog water van de toenmalige Beerse Maas,  toch begaanbaar bleef.


Bron: Jan Ulijn 2008